|
 Kaleler:
Amasya Kalesi
Sehri savunmak için en elverisli yer olan Harsena Dagi üzerinde kurulmustur.
Kale içi kesme tas, sur duvarlari moloz tastan yapilmis olup sekiz savunma
kademesine sahiptir. Erken Tunç Çagi'ndan (M.Ö. 3200) itibaren Osmanli sonuna
kadar savunma amaçli kullanilmistir.
Kaleköy Kalesi
Amasya-Tokat Karayolu'nun 24.
km'sinden kuzeye ayrilan stabilize yolun 4.km'sinde
bulunan Kaleköyü'nün kuzeyindeki kayalik alan üzerinde bulunmaktadir.
Roma Dönemi'nde bölgeden geçen kervan yolunun güvenligini saglamak amaciyla
insa edilmistir.
Gökçeli Kalesi
Amasya Göynücek Ilçesi'nin 8
km kuzeybatisinda, Gökçeli Köyü'nün yaklasik bir km.
kuzeydogusundaki kayalik üzerinde, Çekerek Vadisi'ne hakim bir mevkiide yer
almaktadir. Romalilar döneminde garnizon olarak kullanilmistir.
Barakli Kalesi
Tasova Ilçesi Özbarakli Beldesi'nin güneyinde, yaklasik 2 km uzakliktadir. Romalilar
döneminde, bölgeden geçen kervan yolunun güvenligini saglamak üzere insa
edilmistir.
Ören YerleriKral Kaya Mezarlari ve Kizlar Sarayi
Helenistik Dönemde, Harsena Dagi' nin güney eteklerindeki kalker kayalara
oyularak, anitsal boyutta mezar odasi olarak yapilmistir. Antik Çag yazari
Strabon, mezarlarin krallara ait oldugunu belirtmektedir. Bu ören yeri
içerisinde 15.yy. Osmanli Dönemi'ne ait iki adet özel hamam yer almaktadir.
Aynali Magara
Ziyaret Beldesi yolu üzerinde, Helenistik Dönem'e ait olup en iyi islenmis ve
tamamlanmis anitsal kaya mezaridir. Içerisinde mezar odasi ve tavandan zemine
kadar; kahverengi ve kirmizi boya ile yapilmis Hz Meryem ve On Iki Havari
tasvirlerinden olusan Bizans Dönemi duvar resimleri bulunmaktadir. Yesilirmak
vadisi içerisinde 25 civarinda kaya mezari bulunmaktadir.
Ferhat Su Kanali
Geç Hellenistik - Erken Roma dönemine aittir. Antik Amasya Kenti'nin su
ihtiyacini karsilamak üzere yapilmistir. Kayalar oyulup tüneller açilarak,
yer yer duvar seklinde tonozlu bir biçimde arazi egimine göre, su terazisi
sistemine uygun olarak yapilmistir. Bu durumuyla ünlü "Ferhat ile Sirin
Efsanesi"'ne konu edilmis olup, halk arasinda "Ferhat Su
Kanali" olarak bilinmektedir.
Kanalin Ferhatarasi Mevkii'nde, karayoluna paralel olarak yaklasik 2 km.uzunlugundaki bölümü
görsel olarak izlenebilmektedir.
Yassiçal Sunagi
Yassiçal Beldesi'nin 3 km.
güney batisinda, Erbaa-Horoztepe'den Zela (Zile) Kenti'ne uzanan Antik Roma
Yolu üzerinde yer almaktadir.
Geç Helenistik-Erken Roma dönemlerinde dini törenlerin yapildigi kutsal
alandir. Etrafi "Temenna Duvari" ile çevrili olup ortasinda
"Altar" (sunak) bulunmaktadir. Ancak günümüzde sadece yikik çevre
duvarlarini görmek mümkündür. Halk arasinda "Büyük Evliya Tepesi"
olarak anilmaktadir.
MedreselerGök Medrese
Amasya Valisi Seyfettin Torumtay tarafindan 1267 yilinda yaptirilmistir.
Cami, türbe ve medrese fonksiyonlu tipik Selçuklu eseridir. Kümbet üzeri mavi
(turkuaz) çinilerle süslendigi için külliyeye Gök Medrese adi verilmistir.
Haliliye Medresesi
Gümüshaciköy Ilçesi, Gümüs Beldesi'nde yer almaktadir. Çelebi Sultan Mahmed'
in Gümüs Madeni Emirligi'ne tayin ettigi Halil Pasa tarafindan 1415 yilinda
yaptirilmistir. Dikdörtgen avlunun etrafini ahsap ve sivri kemerli, düz
tavanli revaklar çevirmekte olup, arka kisimlarda medrese odalari ve
dershaneler siralanmaktadir.
Çelebi Mehmed Medresesi ve Saat Kulesi
Merzifon Ilçesinde bulunmaktadir. Yildirim Bayezid'in oglu Çelebi Mehmed
tarafindan 1414 yilinda yaptirilmistir.
Selçuklu Medrese mimarisinde oldugu gibi dört eyvanli ve kare plânli olarak
yaptirilmistir. Giris kapisi üzerinde yer alan Saat Kulesi ise Amasya
Mutasarrifi Ziya Pasa tarafindan 1865 yilinda ilave ettirilmistir.
Küçük Aga Medresesi
Samlar-Ayas Aga Caminin bitisiginde, Danismendlilerden Melik Gazi tarafindan
ilk defa cami, mektep ve medreseden olusan küçük bir külliye olarak yapilmis,
yikilinca 1495 yilinda II. Beyazid'in Kapu Agasi Hüseyin Aga tarafindan
onarilmistir.
Büyük Aga Medresesi
Sultan II. Bayezid'in Kapi Agasi Hüseyin Aga tarafindan 1488 yilinda
yaptirilmistir. Selçuklu mezar anitlarinda görülen sekizgen plân semasi, ilk
defa bu medresede uygulanmistir.
CamilerFethiye Camii
Fethiye Mahallesi'nde yer almaktadir. Kilise iken Danismendli Fetih Gazi 1116
yilinda camiye çevirtmis. Degisik dönemlerde tamir görmüs olan yapiya 1883
yilinda (Incezade) Haci Mehmet Arif tarafindan minare ilave edilmis, 1939
depreminden sonra yeniden onarilmistir.
Burmali Minare Camii
Dere Mahallesi'nde yer almaktadir. Selçuklu Sultani II Giyasettin Keyhüsrev
zamaninda, Vezir Ferruh ve kardesi Haznedar Yusuf tarafindan (1237-1247)
tarihleri arasinda yaptirilmistir. 1590 da deprem ile, 1602 de yangin sonunda
hasar gören bina onarim görmüs, daha önce ahsap olan minare burmali olarak
yapilmistir.
Ahsap minberi kitabeli olup Mahkeme Camii olarak da bilinmektedir.
Çilehane Camii
Sofular Mahallesi'nde, Pirler Parki karsisindadir. Yakup Pasa tarafindan 1413
yilinda yaptirilmis olup mescit, türbe ve çile hücrelerinden olusmakta olan
bir Halveti Tekkesi'dir.
Gümüslü Camii
Gümüslü Mahallesi'nde olup ilk defa Gümüslüzade Taceddin Mahmut Çelebi
tarafindan 1326 yilinda yaptirilmistir.
Kare plân semasina sahip olan eser, ahsap kubbe ile örtülüdür.
Bayezid Pasa Camii
Kunç Köprü' nün kuzey dogusundadir. Çelebi Mehmed devrinde, Amasya Valisi
Bayezid Pasa tarafindan 1414 yilinda yaptirilmistir.
Ters T plan semasina sahip zaviyeli camilerdendir. Son cemaat mahalini
çevreleyen mermer üzerindeki geometrik süslemeler, dikkat çekici özelikleri
arasinda yer almaktadir.
Yörgüç Pasa Camii
Gökmedrese Mahallesi'ndedir. Sultan II. Murad'in vezirlerinden Atabey
Abdullah Oglu Yörgüç Pasa tarafindan 1428 yilinda yaptirilmistir.
Ters T plan tipinde olan eserin, dis duvarlari kesme tastandir. Giris cephesi
kemerlerinde kirmizi ve beyaz mermer geçmeler yapinin görünümüne ayri bir
güzellik katmistir.
II. Bayezid Külliyesi
Sultan II. Bayezid adina 1486'da Amasya Valisi Sehzade Ahmet tarafindan;
cami, medrese, imaret, türbe, sadirvan ve çesmeden ibaret külliye olarak
yapilmistir. 15.yüzyilin son çeyreginde yan mekanli camii mimarisinin
gelismis bir örnegidir.Yapinin kuzeyinde alti adet sütunun tasidigi kemerler
üzerine bes kubbeli son cemaat yeri ve içeride ise mihrap ekseni üzerinde
büyük ve genis bir kemer açikligi ile birbirine baglanmis arka arkaya iki
kubbeyle örtülü dikdörtgen bir mekan ve buraya açilan üçer kubbeli yan
mekanlardan ibarettir.
Mihrap, minber ve taç kapisi genel olarak sade olup beyaz mermerden özenli
biçimde yapilmistir. Ihtisamli taç kapisi, kitabesi, silmeleri, statikleri
ile zarif ve özenlidir. Ayrica ahsap pencere kanatlari, 15. y.y. ahsap
kündekari tekniginin en güzel örneklerindendir.
Caminin batisinda, (U) planli revakli açik avlulu, onsekiz hücreden ibaret
medrese yer almaktadir.
Yapi günümüzde Il Halk kütüphanesi olarak kullanilmaktadir.
Caminin dogusunda, (L) plânli imaret yapisi bulunmaktadir. Bugün, esas
fonksiyonuna uygun olarak Amasya Valiligi Sosyal Yardimlasma ve Dayanisma
Vakfi'nin asevi olarak faaliyet göstermektedir.
Her iki minare hizasinda bulunan yasli çinar agaçlarinin külliye ile yasit
oldugu tahmin edilmektedir.
Mehmet Pasa Camii
Mehmet Pasa Mahallesi'nde Pirinççi Caddesi üzerindedir.
Kitabesine göre, Sultan II. Bayezid'in vezirlerinden Hizir Pasa Oglu Mehmet
Pasa tarafindan 1485 yilinda yaptirilmistir.
Caminin sade mimarisinin aksine mermerden çok sanatli biçimde islenmis
minberi mermer islemeciliginin seçkin örneklerindendir.
Caminin ahsap kapi kanatlari halen Amasya Müzesi'nde teshir edilmektedir.
Samlar (Ayas Aga) Camii
Samlar Mahallesinde bulunmaktadir. Sultan II. Bayezid'in Kapi Agasi Ayas Aga
tarafindan 1495 yilinda yaptirilmistir. Kare planda ve tek kubbeli olan
caminin beden duvarlari moloz tastan örülmüstür. Cami avlusunu üç taraftan
medrese odalari çevirmektedir.
Hatuniye Camii
Hatuniye Mahallesinde bulunmaktadir. Sultan II. Bayezid'in hanimi ve Sehzade
Ahmet'in annesi Bülbül Hatun tarafindan 1510 yilinda yaptirilmistir.
Sirvanli (Azeriler) Camii
Bayezid Pasa Mahallesi'ndedir. Karabagli Seyh Haci Mahmut Efendi tarafindan
Azerbaycan'in Sirvan kentinden toplanan yardimlarla 1876 yilinda baslanmis ve
1895 te bitirilmistir.
Kara Mustafa Pasa Camii
Merzifon ilçesinin Gazi Mahbup Mahallesi'ndedir.1666 tarihinde yapilmistir.
|
|
|
